(三)臺灣閩南語韻母及其符號使用
臺羅方案裡的韻母部分,簡要的列出韻母的基本音素,拼寫時,應該依照音節結構裡各成分出現的時間順序來紀錄。在臺灣閩南語普通腔中,做為「韻腹」的,一般有六個口部元音、五個鼻化元音和兩個韻化輔音。
「韻腹」之前有「韻頭」,有些音節缺乏「韻頭」,有些具有「韻頭」。「韻腹」之後有「韻尾」,除了沒有「韻尾」的音節以外,其他通常有九種「韻尾」。我們可以將「韻頭」「韻腹」「韻尾」的音素整理如下:
韻頭:i、u
韻腹:a、e、i、oo、o、u、ann、enn、inn、onn、unn、m、ng
韻尾:i、u、m、n、ng、p、t、k、h
下面,我們把臺灣閩南語普通腔的韻母歸入「一般韻母」,其他特殊方音或部分擬聲詞列入「其他特殊韻母」。
1.一般韻母
(1)陰聲韻 (以元音收尾的韻母)
(1.1)口音韻 (以口元音收尾的韻母)
| a
|
阿 膠 查 |
e
|
啞 蝦 禮 |
i
|
伊 基 絲 |
| oo
|
烏 姑 都 |
o
|
蚵 哥 刀 |
u
|
污 拘 主 |
| ai
|
哀 該 呆 |
au
|
甌 溝 兜 |
|
|
| ia
|
耶 崎 爹 |
io
|
腰 轎 趙 |
iu
|
優 糾 周 |
| ua
|
娃 柯 拖 |
ue
|
話 瓜 衰 |
ui
|
威 規 梯 |
| iau
|
妖 嬌 雕 |
uai
|
歪 乖 懷 |
|
|
備註:臺羅方案元音o的實際發音,有[o]、[F]、[«]等方音變體。
(1.2)鼻化韻: (具有鼻化元音及韻化輔音的韻母)
ann |
餡 監 衫 |
enn |
嬰 更 青 |
inn |
燕 邊 甜 |
onn |
好 惡 |
m |
姆 媒 茅 |
ng |
秧 糠 酸 |
ainn |
(hainn) |
|
|
|
|
iann |
纓 驚 城 |
iaunn |
(iaunn) |
iunn |
鴦 薑 張 |
uann |
鞍 官 單 |
uainn |
關 橫 |
|
|
(2)陽聲韻 (以鼻輔音收尾的韻母)
am |
庵
甘 貪 |
an
|
安 干 刪 |
ang
|
舌 缺 鱉 |
|
|
im |
音 金 心 |
in
|
因 筋
津 |
ing
|
軋 落 |
|
|
om |
森
蔘 |
ong
|
汪 攻 爽 |
|
(tiuh) 啁 |
|
|
iam |
閹
兼 尖 |
ian
|
煙
堅 顛 |
iang
|
|
iong |
雍
宮 中 |
un |
溫 君 吞 |
uan
|
冤 捐
端 |
|
膜 |
|
|
(3)入聲韻 (以喉塞音收尾的韻母)
(3.1)普通喉塞韻
ah |
鴨 甲 貼 |
eh |
厄 格 塞 |
ih |
舌 缺 鱉 |
oh |
學 閣 桌 |
uh |
突 發 |
auh |
軋 落 |
iah |
役 屐 削 |
ioh |
藥 抾 惜 |
iuh |
(tiuh) 啁 |
uah |
活 割 屜 |
ueh |
劃 血 |
ooh |
膜 |
備註:-h為喉塞音。
(3.2)鼻化喉塞韻 (鼻化元音而又以喉塞音收尾的韻母)
annh
|
煞 凹 |
ennh |
莢 |
innh |
(tinnh) |
mh |
默 |
iannh |
(hiannh) |
|
|
ngh |
(phngh) |
|
|
|
|
(3.3)普通入聲韻 (以一般塞音收尾的韻母)
ap
|
壓 蛤 答 |
at |
遏 結 踢 |
ak |
握 角 觸 |
op |
(hop) |
ok |
惡 國 啄 |
iok |
育 局 陸 |
ip |
揖 急 濕 |
it |
乙 結 直 |
ik |
益 極 竹 |
iap |
葉 劫 捷 |
iat |
閱 傑 節 |
iak |
摔 煏 |
ut |
熨 骨 卒 |
uat |
越 決 絕 |
iauh |
(giauh
ngiauh
higuh)
|
2.其他的特殊韻母
(1)陰聲韻
ioo |
(hioo) |
ir |
於 |
ere |
挨 |
er |
鍋 |
irinn |
閑 |
|
|
ee |
家 |
uee |
話 |
eeh |
格 |
uinn |
黃 |
ionn |
鴦 |
|
|
備註:er發音為[ə] ir發音為[ ] ee發音為[ε] ere發音為[əe]
(2)陽聲韻
irm |
蔘 |
irn |
恩 |
irng |
登 |
eng |
兵 |
uang |
(uang)
|
|
|
(3)入聲韻
aih |
(naih)
|
|
|
|
|
ainnh |
(khainnh)
|
aunnh |
(haunnh) |
|
|
erh |
郭 |
ereh |
狹 |
uih |
劃 |
irp |
澀 |
irt |
核 |
irk |
黑 |
|
|
|
|
|
|
|
| 〈表一〉韻母音標比較表
|
 |
以下先把臺灣閩南語的七十五個韻母,以表列方式比較諸家音標─國際音標(IPA)、臺灣閩南語音標系統(TLPA)、教會羅馬字(POJ)、臺語通用拼音等,如下:
.
|
臺灣閩南語羅馬字拼音符號
|
國際音標
IPA
|
臺灣閩南語音標TLPA
|
教會羅馬字
POJ
|
臺語通用
拼音
|
1. |
| a |
 |
|
a |
a |
a |
a |
2. |
|
aʔ
|
ah |
ah |
ah |
3. |
|
ai |
ai |
ai |
ai |
4. |
|
ãi |
ainn |
aiⁿ
|
aiⁿ
|
5. |
|
ak |
ak |
ak |
ak |
6. |
|
am |
am |
am |
am |
7. |
|
an |
an |
an |
an |
8. |
|
aŋ
|
ang |
ang |
ang |
9. |
|
ã
|
ann |
aⁿ
|
aⁿ
|
10. |
|
ãʔ
|
annh |
ahⁿ
|
ahⁿ
|
11. |
| ap |
 |
|
ap |
ap |
ap |
ap |
12. |
|
at |
at |
at |
at |
13. |
|
au |
au |
au |
au |
14. |
|
auʔ
|
auh |
auh |
auh |
15. |
|
e |
e |
e |
e |
16. |
|
eʔ
|
eh |
eh |
eh |
17. |
|
ẽ
|
enn |
eⁿ
|
eⁿ
|
18. |
|
ẽʔ
|
ennh |
ehⁿ
|
ehⁿ
|
19. |
|
i |
i |
i |
i |
20. |
|
ia |
ia |
ia |
ia |
21. |
| iah |
 |
|
iaʔ
|
iah |
iah |
iah |
22. |
|
iak |
iak |
iak |
iak |
23. |
|
iam |
iam |
iam |
iam |
24. |
|
ian |
ian |
ian |
ian |
25. |
|
iaŋ
|
iang |
iang |
iang |
26. |
|
iã
|
iann |
iaⁿ
|
iaⁿ
|
27. |
|
iãʔ
|
iannh |
iahⁿ
|
iahⁿ
|
28. |
|
iap |
iap |
iap |
iap |
29. |
|
iat |
iat |
iat |
iat |
30. |
|
iau |
iau |
iau |
iau |
31. |
| iauh |
 |
|
iauʔ
|
iauh |
iauhⁿ
|
iauhⁿ
|
32. |
|
iãu |
iaunnh |
iauh |
iauh |
33. |
|
iʔ
|
ih |
ih |
ih |
34. |
|
ik |
ik |
ek |
ik |
35. |
|
im |
im |
im |
im |
36. |
|
in |
in |
in |
in |
37. |
|
iŋ
|
ing |
eng |
ing |
38. |
|
ĩ
|
inn |
iⁿ
|
iⁿ
|
39. |
|
ĩʔ
|
innh |
ihⁿ
|
ihⁿ
|
40. |
|
iə
|
io |
io |
ior |
41. |
| ioh |
 |
|
iɔʔ
|
ioh |
ioh |
ioh |
42. |
|
iɔk |
iok |
iok |
iok |
43. |
|
iɔŋ
|
iong |
iong |
iong |
44. |
|
ip |
ip |
ip |
ip |
45. |
|
it |
it |
it |
it |
46. |
|
iu |
iu |
iu |
iu |
47. |
|
iuʔ
|
iuh |
iuh |
iuh |
48. |
|
iũ
|
iunn |
iuⁿ
|
iuⁿ
|
49. |
|
m |
m |
m |
m |
50. |
|
mʔ
|
mh |
mh |
mh |
51. |
| ng |
 |
|
ŋ
|
ng |
ng |
ng |
52. |
|
ŋʔ
|
ngh |
ngh |
ngh |
53. |
|
ə
|
o |
o |
or |
54. |
|
ɔʔ
|
oh |
oh |
oh |
55. |
|
ɔk |
ok |
ok |
ok |
56. |
|
ɔm |
om |
om |
om |
57. |
|
ɔŋ
|
ong |
ong |
ong |
58. |
|
ɔ̃
|
onn |
oⁿ
|
oⁿ
|
59. |
|
ɔ
|
oo |
o͘
|
o |
60. |
|
ɔʔ
|
ooh |
o͘h |
oh |
61. |
| op |
 |
|
ɔp |
op |
op |
op |
62. |
|
u |
u |
u |
u |
63. |
|
ua |
ua |
oa |
ua |
64. |
|
uaʔ
|
uah |
oah |
uah |
65. |
|
uai |
uai |
oai |
uai |
66. |
|
uãi |
uainn |
oaiⁿ
|
uaiⁿ
|
67. |
|
uan |
uan |
oan |
uan |
68. |
|
uã
|
uann |
oaⁿ
|
uaⁿ
|
69. |
|
uat |
uat |
oat |
uat |
70. |
|
ue |
ue |
oe |
ue |
71. |
| ueh |
 |
|
ueʔ
|
ueh |
oeh |
ueh |
72. |
|
uʔ
|
uh |
uh |
uh |
73. |
|
ui |
ui |
ui |
ui |
74. |
|
un |
un |
un |
un |
75. |
|
ut |
ut |
ut |
ut |
|